Powołania nie zawsze się odkrywa. Czasem się je buduje

Powołanie jest jednym z możliwych sposobów przeżywania pracy

Psychologowie Bryan Dik i Ryan Duffy opisują powołanie jako kierunek odczuwany często jako pochodzący spoza samego „ja”, związany z poczuciem celu i nastawieniem prospołecznym. To nie tylko silne zainteresowanie. Ważne są znaczenie i poczucie, że praca służy czemuś szerszemu.

Nie wszyscy ludzie tak doświadczają zawodu — i nie muszą. W badaniu amerykańskich studentów 44 procent deklarowało obecność powołania, a 28 procent jego poszukiwanie. To pojedynczy kontekst kulturowy, nie norma dla każdego. Pokazuje jednak, że nawet w grupie młodych dorosłych wiele osób nie ma gotowej odpowiedzi.

Samo myślenie ma ograniczony zasięg

Można długo analizować zainteresowania i nadal nie wiedzieć, jak wygląda praca w danej dziedzinie. Człowiek poznaje siebie także sytuacyjnie: widzi, jak reaguje na odpowiedzialność, klienta, powtarzalność, konflikt, pracę zespołową i niepewność. Tych danych nie da się w pełni wygenerować przy biurku.

Dlatego pytanie „kim jestem?” warto połączyć z „co mogę sprawdzić w ciągu dwóch tygodni?”. Małe doświadczenie nie daje ostatecznej odpowiedzi, ale zmienia wyobrażenie w informację.

Nie czekaj, aż kierunek będzie całkiem jasny. Zrób coś małego, co pozwoli mu się wyostrzyć.

Przypadek można potraktować poważnie

Teoria planowanego przypadku Johna Krumboltza nie radzi zostawić życia losowi. Zachęca, by rozwijać ciekawość, wytrwałość, elastyczność, optymizm i gotowość do podejmowania ryzyka, dzięki którym niespodziewane zdarzenie może stać się okazją. Rozmowa, projekt albo praca wakacyjna potrafią otworzyć drogę, której wcześniej nie było na liście.

Taki sposób myślenia pasuje do zmiennego rynku. Plan nadal jest potrzebny, ale nie ma udawać mapy na trzydzieści lat. Ma prowadzić do doświadczeń, które zwiększają liczbę sensownych kolejnych ruchów.

Zdolność do zmiany jest częścią dojrzałej kariery

Badania nad adaptacyjnością kariery opisują gotowość do myślenia o przyszłości, przejmowania kontroli, ciekawości i budowania pewności w działaniu. Meta-analiza 18 badań wykazała umiarkowane związki między adaptacyjnością a poczuciem skuteczności w decyzjach zawodowych. To znów związek, nie dowód prostego kierunku przyczynowego, ale wskazuje użyteczny obszar treningu.

Pewność nie musi więc oznaczać: „wiem, gdzie będę za dziesięć lat”. Może oznaczać: „potrafię zebrać dane, podjąć kolejny krok i skorygować plan, gdy rzeczywistość czegoś mnie nauczy”.

Pracę można częściowo ukształtować

Amy Wrzesniewski i Jane Dutton opisały job crafting — oddolne zmienianie granic zadań, relacji i sposobu rozumienia pracy. Pracownik nie zawsze może zmienić stanowisko, ale czasem może przejąć inne zadanie, zbudować nowe relacje albo inaczej zobaczyć wkład swojej pracy.

To nie jest magiczne „myśl pozytywnie” i nie naprawi złych warunków ani przemocy. Pokazuje jednak, że sens nie zawsze czeka gotowy w nazwie zawodu. Powstaje także w sposobie wykonywania, rozwijania i łączenia z potrzebami innych.

Pięć eksperymentów zamiast jednego testu powołania

Dobry eksperyment jest krótki, ma kontakt z rzeczywistością i kończy się rozmową lub produktem. Nie pytamy tylko, czy było przyjemnie. Sprawdzamy, które czynności dawały energię, które frustrowały w interesujący sposób, czego chcieliśmy nauczyć się dalej i czy podobał nam się styl życia ludzi z tej dziedziny.

• Rozmowa z dwiema osobami wykonującymi tę samą pracę w różnych miejscach.
• Mały projekt zakończony czymś, co można komuś pokazać.
• Dzień obserwacji pracy albo wolontariat w prawdziwym środowisku.
• Kurs obejmujący typowe, a nie tylko najbardziej efektowne zadanie.
• Miesiąc regularnej praktyki zakończony podsumowaniem i decyzją o kolejnym kroku.

Własna ścieżka może powstawać w ruchu

Niektóre osoby wcześnie czują wyraźne powołanie. Inne budują zaangażowanie po drodze, gdy rośnie ich kompetencja, odpowiedzialność i więź z ludźmi. Obie drogi są prawdziwe. Nie trzeba romantyzować zagubienia, ale nie trzeba też traktować go jak defektu.

Na dziś wystarczy kierunek wystarczająco dobry, oparty na dowodach i otwarty na korektę. Powołanie — jeśli się pojawi — może być nie początkiem drogi, lecz jej rezultatem.